SZYBKI KONTAKT

ASPEKT - Centrum Diagnozy i Terapii Dziecka i Rodziny

  • ul. Ryżowa 45
    02-495 Warszawa 
  • tel.: 605 571 268
    (Proszę o sms - oddzwaniam)
  • e-mail: kontakt

Lista cech kobiecego spectrum

Jeżeli zastanawiasz się, czy Twoje lub Twojej córki zachowania spełniają kryteria bycia dziewczyną/kobietą ze spektrum możesz użyć poniższej listy.

Nie jest to oficjalna lista służąca do diagnozy. To efekt mojej pracy – obserwacji i rozmów z moimi pacjentkami. Nie zastępuje więc diagnozy, ale może pomóc zrozumieć siebie i podjąć decyzję o dalszym swoim życiu, na przykład o tym, czy potrzebujesz diagnozy.

Wszystkie cechy oraz zachowania wymienione poniżej opisywane są z perspektywy dziewczynek i kobiet  tzw. wysokofunkcjonujących – tzn. z conajmniej przeciętnym intelektem.

Dziewczyny i kobiety ze spektrum autyzmu doświadczają objawów na różnym poziomie, o różnym natężeniu. Niektóre z nich są bardzo introwertyczne, inne nie. Jedne mają specyficzne zainteresowania o dużym nasileniu, inne nie. Wiele kobiet nie spełniałoby formalnych kryteriów diagnozy ze względu na swoje wypracowane przez lata mechanizmy radzenia sobie w sytuacjach społecznych. Można je opisać jako „przypadki subkliniczne autyzmu”, zwane inaczej “szerszym fenotypem autyzmu” (Broader Autism Phenotype - BAP). Dziewczynki ze spektrum autyzmu dość czesto nie otrzymują rozpoznania w młodym wieku, ponieważ… za dobrze funkcjonują. Mają dużą zdolność do naśladowania zachowań – obserwują otoczenie i starają się spełniać jego oczekiwania. Stąd nie sa diagnozowane. Dziewczynka, która ślicznie się uśmiecha, jest ładnie ubrana i jest “urocza” a przy tym patrzy w oczy, wykonuje polecenia i dobrze się uczy – nie budzi niepokoju a wręcz wzbudza sympatię. Dlatego też dużo kobiet nie otrzymuje formalnej diagnozy aż do wieku nastoletniego lub do osiągnięcia pełnoletności.

Lista podzielona jest na kilka obszarów – grup cech. Niektóre z tych grup/obszarów zachodzą na siebie. Nie jest to jednak istotne. Podział na poszczególne grupy był w momencie powstawania listy porządkujący i ułatwiał jej powstawanie.

Sprawdź wszystkie grupy, zobacz w której z nich  występuje najwięcej spójnych z Twoim funkcjonowaniem zachowań. Orientacyjnie – jeżeli w każdej z grup zauważasz, że 75% do 80% stwierdzeń jest spójna z Twoim funkcjonowaniem warto rozważyć dalszą diagnozę. Pamiętaj, występowanie lub nie niektórych cech zależy zarówno od stopnia nasilenia objawów ze spektrum, ale też od tego, czy zostałaś zdiagnozowana wcześniej i czy otrzymywałaś jakieś wsparcie i interwencje (np. psychoterapia), a także od tego, czy występują czynniki dodatkowe zarówno środowiskowe jaki i związane z Tobą – współwystępujące zaburzenia – na przykład depresja, zaburzenia osobowości itp.
Autyzm jest niejednorodnym zaburzeniem.
Mówimy dlatego o spektrum cech. Chociaż u różnych osób mogą występować podobne cechy i podobne zachowania to nie ma dwóch jednakowych osób.

Przy oficjalnej/formalnej diagnozie spektrum autyzmu ważna jest nie tylko obecna sytuacja, obecne funkcjonowanie, ale także retrospektywna analiza wcześniejszych zachowań – wywiad dotyczący dzieciństwa, okresu nastoletniego – Twoja historia życia.

 

  • Zwykle mają wysoką inteligencję ogólną, dość często powyżej przeciętnej. Często (ale nie zawsze) ze znacznymi różnicami między umiejętnościami werbalnymi i niewerbalnymi.
  • Mają zazwyczaj doskonałą pamięć długotrwałą.
  • Mają słabszą pamięć krótkotrwałą.
  • Dość często osiągają niższe wyniki w zakresie pamięci roboczej i/lub mają wolniejsze tempo przetwarzania informacji.
  • Dość często mają „trudności szkolne” np. dyskalkulię, dysleksję, problemy z czytaniem ze zrozumieniem (zaburzenia współwystępujące).
  • W profilu poznawczym widoczne są zazwyczaj wyraźne różnice -  zróżnicowany poziom zdolności poznawczych (rozwój poznawczy zazwyczaj jest nieharmonijny).
  • Odbierane są przez otoczenie jako poważne, mądre i rzeczowe.
  • Są często samoukami – potrafią uczyć się z różnych źródeł i różnych informacji bez pomocy nauczycieli. Same poszukują informacji na interesujące je tematy. Zgłębiają wiedzę.
  • Nauka i poszukiwanie wiedzy jest ich pasją.
  • Potrafią nauczyć się praktycznie wszystkiego, co je zainteresuje.
  • Często mają sztywny, nieelastyczny sposób myślenia i działania. Bardzo często myślą w kategoriach  czarny lub biały.
  • “Za dużo myślą” - określane są czasami jako “myślicielki”.
  • Często zamyślają się i tracą kontakt z otoczeniem – gubią się we własnych myślach, “odpływają”.
  • Czasami odczuwają natłok myśli.
  • Bez przerwy analizują różne sytuacje, zdarzenia, zachowania.
  • Widzą rzeczy na wielu poziomach, także własne procesy myślowe.
  • Nie biorą rzeczy za pewnik – dyskutują, zastanawiają się, szukają odpowiedzi.
  • Nie dążą do uproszczenia spraw, działań – mają tendencję do komplikowania – “szukania dziury w całym”.
  • Twierdzą, że świat jest skomplikowany i wielowymiarowy, Doszukują się we wszystkim drugiego dna.
  • Często analizują sens życia – prowadzą rozważania o sobie, życiu, innych ludziach, co często prowadzi do poczucia zagubienia i braku sensu.
  • Mają bogatą wyobraźnię.
  • Piszą opowiadania, wymyślają historie, rysują - tworzą rezygnując z innych aktywności z rówieśnikami.
  • Piszą lub tworzą w celu złagodzenia niepokoju.
  • Lubią znać pochodzenie słów, fakty historyczne, obce słowa, definicje, ciekawostki przyrodnicze. Oglądają z pasją programy popularnonaukowe, czytają książki naukowe, studiują słowniki.
  • Mogą mylić słowa, gdy istnieje więcej niż jedno znaczenie lub brzemienie.
  • Interesuja się piosenkami i tekstami piosenek, analizują ich znaczenie.
  • Mają często pamieć fotograficzną (niezwykłą pamięć do szczegółów) – zapamiętują liczne szczegóły.
  • Potrafią pamiętać dokładnie szczegóły własnego lub czyjegoś życia, Jakieś odległe sytuacje/zdarzenia. Potrafią odtworzyć ze szczegółami sytuację sprzed lat.
  • Odczuwają czasami pewne "uczucia" lub emocje w stosunku do słów, liczb.
  • Słowa i/lub liczby dają im poczucie komfortu i spokoju, obcowanie z liczbami/słowami (czytanie, praca zwiazana ze słowem, liczbami) daje im satysfakcję podobną do bycia w relacji z osobą – zapewnia poczucie bezpieczeństwa.

 

 

  • Mają trudności w przekazywaniu myśli i uczuć innym osobą za pomocą słów, zwłaszcza jeśli są w sytuacji silnie emocjonalnej.
  • Często łatwiej im coś opisać (w piśmie) niż opowiedzieć.
  • Często nie lubią prosić/nie proszą o pomoc innych osób – nie wiedzą jak to zrobić, lub nie wiedzą z jaką reakcja mogą się spotkać.
  • Mogą mieć trudności z określaniem swoich granic – odmawianiem, rozumieniem własnych potrzeb.
  • Mogą mieć problem z wymianą podczas konwersacji – nie dopuszczają rozmówcy do głosu.
  • Mogą nieintencyjnie obrażać innych, mówiąc to, co myślą; mogą wydawać się przy tym agresywne lub zbyt emocjonalne.
  • Mogą nieustannie wytykać błędy innym ludziom, krytykować, ale bez zamiaru sprawienia przykrości.
  • Mogą podawać zbyt wiele szczegółów i niechcący nudzić tym innych.
  • Mogą skupiać się na interesujących je tematach i niechcący nudzić tym innych.
  • Zdecydowanie preferuję rozmowę związaną z ich szczególnym zainteresowaniem.
  • Mogą zadawać kłopotliwe pytania (zwykle gdy są w młodszym wieku).
  • Mają czasami nietypową intonację i modulację głosu – głos płaski, monotonny lub wysoki, przypominający dziecko, piskliwy, czasami zmienny w różnych sytuacjach, z różnymi osobami.
  • Mogą mówić zbyt głośno lub zbyt cicho, często nie zdając sobie sprawy, że to robią.
  • Mogą mówić za dużo lub za mało.
  • Mają zazwyczaj słabą pragmatyczną znajomość języka – mają trudność ze rozumieniem i interpretowaniem wypowiedzi w zależności od kontekstu.
  • Mają tendencję do przyjmowania rzeczy dosłownie, nie rozumiejąc tego, co ludzie próbują powiedzieć.
  • Są często zaskoczone, gdy ludzie mówią im, że były niegrzeczne lub nieodpowiednio się zachowały.
  • Mają trudności z jednoczesnym utrzymaniem kontaktu wzrokowego i słuchaniem innej osoby.
  • Mogą mieć problemy z przetwarzaniem słuchowym (APD).
  • Często nie potrafią zinterpretować niewerbalnych sygnałów w komunikacji.
  • Często niewłaściwie interpretują zachowania i słowa innych w kontekście przyjaźni lub związku.

 

 

  • Często ubierają się inaczej niż ich rówieśniczki, czasami ekscentrycznie, dziwacznie.
  • Często przedkładają wygodę nad wygląd lub konwenanse związane z ubiorem.
  • Mogą bardzo starać się dopasować pod względem wyglądu do innych lub wcale ich to może nie interesować.
  • Mogą ubierać się na specjalne okazje pod presją otoczenia.
  • Mogą szczególnie interesować się modą i kobiecością.
  • Czasami mogą nie dbać o higienę i wygląd z uwagi na inne priorytety (zwykle związane ze szczególnym zainteresowaniem).
  • Często wyglądają i zachowują się młodziej niż wskazuje ich wiek.
  • Często poruszają rękoma (dotykają przedmiotów, skubią palcami, nawijają włosy, wprawiają w ruch przedmioty, siedzą na rękach) nogami (niespokojnie siedzą, stukają nogami, machają nogami, poruszają naprzemiennie) czasami kołyszą się podczas stania.